|
ـ سقز کوهي
از صمغ نوعي جارو که در ملارد مي
روييد و ساقه
هاي سفيدي داشت نوعي سقز به
دست مي
آمد. براي به دست آوردن صمغ اين گياه، در اواسط بهار ساقه
هاي آن
را مي
شکستند تا از محل شکستگي آن، شيره سفيد رنگي خارج شود. شيره به دست آمده را در ظرفي جمع
آوري کرده، جهت غلظت دادن در آفتاب مي
گذاردند تا مقداري از رطوبت آن گرفته شود. اين صمغ بر اثر آفتاب خوردگي و کاسته شدن از رطوبت آن، رنگي تيره و متمايل به سياه پيدا مي
کرد. دوره
گردها اين سقز را در قطعاتي به اندازه يک بند انگشت، مي
فروختند و در مقابل هر نان، چند قطعه از اين سقز را مي
دادند. کساني که از اين سقز استفاده مي
نمودند، آن را مقداري جويده آب جمع شده در دهان را بيرون مي
ريختند که پس از چند نوبت، رنگ سقز سفيد و شفاف مي
شد.
ـ سَلْمَک
در آش، بُراني،
کوکو و سبزي پلو مورد مصرف قرار مي
گرفت و آن
را براي کم خوني نافع مي
دانستند.
ـ سماق
درختچه کوتاه خارداري که در جنگل
هاي ملارد قديم فراوان بود. ميوه
هاي اين درختچه
، خوشه
هاي بزرگي از سماق بود. مردم خوشه
هاي سماق را جمع آوري کرده، داخل سيني
اي که روي تنور مي
گذاشتند مي
ريختند و پس از خشک کردن آن، سماق
ها را در هاون
هاي چوبي که در ملارد قديم رايج بود مي
ساييدند به گونه
اي که هسته سماق از پوست آن جدا شد. سپس سماق را باد داده، هسته آن
را بيرون مي
ريختند و سماق آن
را جهت استفاده نگهداري مي
کردند. موارد استفاده:
۱/ سماق
را در آش
هاي مختلفي که مي
پختند مي
ريختند و از آن آشي به نام آش سماق نيز درست مي
کردند.
۲/ سماق را بر روي تريد آبگوشت مي
ريختند و گرد آن را با کباب مصرف مي
نمودند.
۳/ سماق را در سفره هفت سين قرار مي
دادند.
ـ سَو
گياهي با برگ
هاي پهن خاردار که از صمغ ساقه
ي آن نوعي سقز سفيد با عطري مطبوع به دست مي
آمد.
ـ شاه
تره، شاتره
گياهي با گلي صورتي و برگ
هايي نسبتاً تلخ. موارد استفاده:
۱/ با برگ
هاي تازه آن کوکو درست مي
کردند. اين کوکو براي براي کساني که بدنشان تاول
هاي چرکي و يا جوشي داشت نافع بود.
۲/ به جهت طبيعت سرد اين گياه، از آن براي از ميان بردن خارش سر بهره مي
گرفتند.
۳/ عرق آن
را نيز مي
گرفتند که به آن عرق شاتره گفته مي
شد.
ـ شاه تُرشک برگ
هايي همچون برگ اسفناج دارد، آن
را در سبزي
پلو، آش و کوکو مي
ريختند. به آن آت قولاقي هم گفته مي
شد.
ـ شاسپرم هنگام آش خوردن، خشک کرده آن
را روي آش مي
ريختند. عرق آن
را نيز مي
گرفتند.
ـ شاهدانه گياهي که در بيشتر باغ
هاي ملارد قديم کاشته مي
شد. دانه
هاي آن
را تَف داده همراه با گندم مي
خوردند و امروزه نيز رايج است و به نام گندم شاهدانه اشتهار دارد. از برگ
ها و گل
هاي آن نيز استفاده
هاي طبي به عمل مي
آمد.
ـ شلغم
علاوه بر مصرف خوراکي آن، شلغم پخته را به عنوان دارويي ضد سرماخوردگي نيز مي
شناختند.
ـ شنبليله
خوردن شنبليله را براي تقويت کبد و معده مفيد مي
دانستند و افراد ضعيف و لاغر را به خوردن دانه
هاي شنبليله ترغيب مي
کردند.
ـ شِنْگه
گياهي است داراي برگ
هاي دراز شبيه به برگ گندم ولي ضخيم
تر از آن، انتهاي برگ، شيره
ي چسبنده
و سفيدرنگي دارد. اين گياه را براي رفع يبوست و التيام زخم
ها نافع مي
دانستند. در سبزي
پلو نيز مورد استفاده قرار مي
گرفت.
ـ شويدک
همراه با سبزي خوردن مورد استفاده قرار مي
گرفت.
ـ شير خشت
شيرابه و صمغ گياهي به نام کاروان
کُش و گپ
شير را شيرخشت گويند. در ملارد قديم از اين صمغ در مداواي يبوست و برطرف نمودن بيماري زردي استفاده مي
نمودند.
ـ شيرين
بيان
از گياهاني که در ملارد مي
روييد و براي تقويت معده مورد استفاده قرار مي
گرفت.
ـ غَزياقي
آن
را غازياغي نيز مي
گفته
اند و شايد مخفف غاز اياقي (يعني پاي غاز) باشد. هرچند برگ
هايش شبيه به پاي کلاغ است. گياهي است خوشبو که آن را در سبزي پلو و کوکو مورد استفاده قرار مي
دادند. موارد استفاده:
۱/ دم
کرده
ي آن را براي تسکين درد پا و دست مورد استفاده قرار مي
دادند.
۲/ پودر برگ
هاي آن در گزيدگي حشرات مورد استفاده قرار مي
گرفت.
۳/ اين گياه را اشتها آور، ملين، ادرارآور، صفرا بر و تصفيه کنندهٴ خون مي
دانستند و بر اين اعتقاد بودند که مصرف زياد آن باعث حرارت مزاج و تحريک پوست مي
شود. ـ قارچ دکمه
اي در قديم قارچ دکمه
اي فراواني به صورت طبيعي در مناطقي که محل نگهداري و تمرکز کود بود به دست مي
آمد. هنگام توليد اين قارچ زماني بود که رعد و برق انجام مي
گرفت و باران شديدي مي
باريد. خوردن آن
را براي تقويت بدن و از ميان بردن دردهاي مفصلي نافع مي
دانستند.
ـ قارقا سوغاني گياهي است پيازچه
دار که آن را در سبزي
پلو مورد استفاده قرار مي
دادند.
ـ قِچّي گياهي خوردني که پخش زمين مي
شود و برگ
هاي کنگره دار دارد. آن
را در سبزي
پلو، آش و کوکو مي
ريختند.
ـ قوش اوزومي کسي که دندان درد داشت خشک شده آن را در آتش مي
ريخت و دود آن را در دهان مي
گرفت و با تکرار آن از درد دندان مي
کاست. همچنين به عنوان يک داروي ملين از آن استفاده مي
شد. تهیه کننده :حکیم مهدی صیادی
|